Het leven van Pamela Colman Smith

1

Pamela Colman Smith heeft ons veel nagelaten. De ontwerpster van het meest gebruikte tarotspel heeft er zelf echter weinig van teruggezien. Wie was zij eigenlijk en waar haalde ze haar inspiratie uit voor de kaarten van het Rider Waite deck?

Haar jeugd

Koningin van Staven & Elle Terry
Elle Terry was waarschijnlijk inspiratiebron voor de Koningin van Staven

Pamela Colman Smith, Pixie voor de vrienden, wordt geboren in Engeland op 16 februari 1878. Ze is de dochter van de Amerikaan Charles E. Smith en zijn Jamaicaanse vrouw Corinne Colman. Tijdens haar kinderjaren verblijft ze afwisselend in Londen, Kingston (Jamaica) en Brooklyn. Op 10-jarige leeftijd sterft haar moeder en doordat haar vader vaak voor zijn werk op reis moet, wordt ze vanaf dan opgevoed door Ellen Terry. Zij is een Shakespear actrice en leidt de Lyceum Theatre Group in Londen. Pamela’s nauw contact met Ellen Terry en het rondreizen met het gezelschap zal haar later artistiek werk sterk beïnvloeden.
Rond de leeftijd van 15 jaar gaat Pamela terug bij haar vader in Brooklyn wonen. Ze schrijft zich in aan het Pratt Institute voor een vierjarige opleiding in de kunstrichting.

De Golden Dawn

In 1899 keert ze naar Londen terug om naam te maken als schrijfster, vertelster van volksverhalen en illustratrice. Zo komt ze in contact met William Butler Yeats die haar introduceert bij de Golden Dawn. Ze neemt een magisch moto aan : Quod Tibi id Aliis, voor jezelf zoals voor anderen.  In 1903 splitst de Golden Dawn zich in twee groepen. Yeats sluit zich aan bij de orde van Alpha en Omega, maar Colman besluit zich bij de groep geleid door Arthur E. Waite te voegen. Ze heeft  de graad van 1° = 10°. Dit betekent dat ze slechts één examen heeft afgelegd. Uit geen enkel document blijkt dat ze in de volgende jaren examens binnen de orde aflegt. De rituelen waartoe ze toegang heeft, vindt ze vooral heel erg leuk om mee te maken.
Arthur E. Waite kent Pamela al een tijdje als hij haar begin 1909 voorstelt om een set tarotkaarten te ontwerpen.

In een artikel in het decembernummer van The Occult Review in 1909 maakt Waite voor het eerst reclame voor zijn tarotdeck. Hij omschrijft Pixie als een talentvolle artieste met kennis van tarot. Iemand die gewillig was om de symboliek in de kaarten te herstellen op basis van kennis, die niet openlijk wordt gedeeld.

De kaarten

In minder dan 8 maanden ontwerpt Pamela de 80 tekeningen voor de tarotset in haar kleine Londense studio. Naast de 78 kaarten tekent ze de omslag voor de originele doos en de rug van de kaart van de luxe editie uit 1909. Haar tekeningen worden door de uitgever fotografisch verkleind en daarna overgebracht op platen. Na het drukken van de zwarte omtrek, wordt  elke kleur apart op de kaart gedrukt.  Pamela heeft weinig vertrouwen in deze manier van werken. Over de creatie van het deck schrijft ze in een brief aan haar mentor Alfred Stieglitz :

“Ik ben net klaar met een grote opdracht voor zeer weinig geld. Een set met ontwerpen voor een pak tarotkaarten, 80 ontwerpen. Ik stuur er enkele op – van de originele tekeningen; aangezien sommigen ze misschien graag zullen zien! Ik zal je een pak sturen (gedrukt in kleur via lithografie) (waarschijnlijk behoorlijk slecht!), zodra ze klaar zijn –tegen 1 december – denk ik.”

Inspiratie voor het tarotdeck

Staven 4
Staven 4, een van de ‘podiumkaarten’

Arthur Waite zal haar ongetwijfeld enkele van zijn schetsen over de grote arcana hebben gegeven. Hij geeft haar aanwijzingen en toont haar interne documenten van de orde waarin kaartbeschrijvingen staan. Voor de kleine arcana laat hij haar vrij om de ontwerpen in haar eigen typische stijl uit te voeren. Hij geeft haar per kaart kernwoorden en aan de hand hiervan kiest ze het ontwerp.

Net op het moment dat Pamela de opdracht krijgt om de set te tekenen loopt er in de British Museum een tentoonstelling  met zwart-witfoto’s van de Sola-Busca Tarot. Dit deck uit 1490 heeft Pamela zeker geïnspireerd bij het ontwerpen van de kleine arcana. Haar ervaringen en ontmoetingen tijdens de vijf jaar dat ze bij Ellen Terry woonde, beïnvloeden haar werk. In de kleine arcana zijn taferelen uit toneelvoorstellingen te herkennen, met een duidelijk onderscheid tussen de figuren en de achtergrond (meestal aangeduid door een dubbele lijn).

In de landschappen op de kaarten kan je de omgeving herkennen van het platteland waar Ellen Terry een buitenverblijf had. De stijl waarin ze tekent is heel typisch voor de Arts and Craftsman Movement waarbij ze is aangesloten: simpele eenvoudige lijnen, herhalende patronen en mythische of middeleeuwse motieven.

Arm gestorven

Pamela had succes in het begin van haar carrière, maar rond 1912 trekt ze zich meer en meer terug. Ze is ontgoocheld in anderen en in zichzelf. Ondanks het maken van talrijke illustraties voor boeken en theatervoorstellingen kan ze amper het hoofd boven water houden. Ze bekeert zich tot het katholicisme, trekt zich terug op het platteland en doet steeds minder inspanningen om opdrachten binnen te halen. Het geld dat ze kreeg van een kleine erfenis raakt na enkele jaren op. Langzaam aan stapelen de schulden zich op. Ze trekt soms enkele maanden in bij vrienden, maar dit duurt nooit lang. Totaal berooid sterft ze op 18 september 1951. Ze laat al haar bezittingen na aan haar hartsvriendin, die echter alles moet verkopen om de schuldeisers te kunnen betalen. Pamela Colman Smith wordt ergens op het Engelse platteland begraven zonder zerk.

Bewaren

1 REACTIE

  1. Wat leuk om meer van deze vrouw te weten. Jammer dat de meeste erkenning voor haar werk naar Arthur Waite is gegaan. Ik vind nog steeds dat de kaarten Smith-Waite of Colman-Waite hadden moeten heten. Goed artikel.

LAAT EEN REACTIE ACHTER